Projekt broszury może wyglądać na monitorze bardzo dobrze: zdjęcia są nasycone, zieleń intensywna, niebieskie elementy mocne, a logo ma dokładnie taki kolor jak na stronie internetowej. Po wydrukowaniu część barw może jednak wyglądać inaczej. Nie zawsze oznacza to błąd drukarni. Monitor i druk wykorzystują dwa różne sposoby tworzenia kolorów, dlatego przygotowanie broszury wymaga świadomego przejścia z RGB do CMYK.

Nie chodzi jednak o samo kliknięcie polecenia „konwertuj do CMYK”. Trzeba wiedzieć, kiedy wykonać konwersję, jaki profil kolorystyczny zastosować, co zrobić ze zdjęciami, jak przygotować czarny tekst i duże czarne powierzchnie oraz jak ocenić kolory, których CMYK nie potrafi dokładnie odwzorować. Dobrze przygotowany plik ogranicza ryzyko, że wydruk będzie ciemniejszy, mniej nasycony albo wyraźnie inny od projektu oglądanego na ekranie.

RGB i CMYK – dlaczego ten sam kolor może wyglądać inaczej?

RGB to model używany przede wszystkim przez urządzenia emitujące światło: monitory, telefony, tablety czy aparaty fotograficzne. Nazwa pochodzi od trzech składowych: czerwonej, zielonej i niebieskiej. Kolory powstają przez mieszanie światła, dlatego ekran może pokazać bardzo jasne i mocno nasycone barwy.

CMYK działa inaczej. W typowym druku pełnokolorowym wykorzystuje cyjan, magentę, żółty oraz czerń. Farba lub toner nie świecą, lecz znajdują się na papierze i odbijają padające światło. Z tego powodu zakres możliwych do uzyskania kolorów różni się od zakresu RGB. Adobe zwraca uwagę, że niektóre kolory widoczne na monitorze, szczególnie intensywne barwy, mogą znajdować się poza zakresem możliwym do odwzorowania w CMYK.

Najłatwiej zauważyć to przy bardzo intensywnych zieleniach, błękitach, turkusach, pomarańczach oraz kolorach przypominających neony. Na ekranie mogą wydawać się wyjątkowo świetliste, natomiast po konwersji do CMYK stają się spokojniejsze. Nie da się rozwiązać tego problemu przez dowolne zwiększanie nasycenia, ponieważ pewnych kolorów standardowy druk czterokolorowy po prostu nie odtworzy.

Z tego powodu już podczas projektowania broszury trzeba pamiętać, że ekran jest tylko sposobem podglądu projektu, a nie dokładnym wzorcem wyglądu gotowego wydruku.

Czy broszurę trzeba od początku projektować w CMYK?

Nie zawsze. To zależy od sposobu pracy i programu.

Zdjęcia z aparatu fotograficznego, telefonu lub banku zdjęć bardzo często są zapisane w RGB. Podczas retuszu i korekcji obrazu można pozostawić je w tej przestrzeni, ponieważ RGB daje większy zakres możliwości obróbki. Konwersję do docelowych warunków druku można przeprowadzić później, kiedy znane są wymagania drukarni.

Inaczej wygląda sytuacja z elementami projektowanymi specjalnie do druku, takimi jak tła, belki kolorystyczne, infografiki czy elementy identyfikacji wizualnej. Tutaj dobrze jest od początku kontrolować, jak kolory zachowują się w docelowej przestrzeni CMYK.

Najważniejszy jest plik przekazywany do produkcji. Versoprint w swoich zasadach przygotowania projektu wskazuje kolorystykę CMYK, a w ofercie broszur pełnokolorowy druk jest również opisany jako CMYK.

Przed przygotowaniem pliku możesz zapoznać się z aktualnymi zasadami przygotowania projektu do druku. Dzięki temu ustawienia eksportu można dopasować do sposobu produkcji, zamiast korzystać z przypadkowych ustawień znalezionych w programie graficznym.

Dlaczego kolory zmieniają się podczas konwersji z RGB do CMYK?

Wyobraź sobie fotografię zielonej rośliny, która na ekranie ma bardzo intensywne, niemal świetliste liście. Kolor mieści się w przestrzeni RGB monitora, ale nie musi mieścić się w zakresie kolorów możliwych do uzyskania z czterech podstawowych farb drukarskich.

Podczas konwersji program musi zastąpić taki kolor innym, który można wydrukować. Najczęściej wybiera najbliższy możliwy odpowiednik. W rezultacie zieleń może stać się spokojniejsza, błękit może stracić część intensywności, a bardzo jaskrawy pomarańcz może wyglądać bardziej naturalnie.

Nie należy z tego powodu automatycznie zwiększać nasycenia całego zdjęcia. Można w ten sposób poprawić jeden kolor, a jednocześnie pogorszyć wygląd skóry, cieni lub innych fragmentów fotografii.

Znacznie bezpieczniej jest wykonać konwersję kontrolowaną, obejrzeć rezultat i dopiero później korygować te fragmenty, które rzeczywiście tego wymagają.

Co to jest profil ICC i dlaczego ma znaczenie przy drukowaniu broszury?

Samo określenie „CMYK” nie opisuje jeszcze dokładnie warunków druku. Ten sam zestaw wartości CMYK może zachować się inaczej na różnych papierach i przy różnych technologiach produkcji.

Do opisania takich warunków wykorzystuje się profile ICC. Można potraktować profil jako zestaw informacji, dzięki którym program graficzny wie, w jaki sposób przeliczyć kolory dla określonych warunków druku.

Znaczenie ma między innymi rodzaj papieru. Papier powlekany, na przykład kredowy, zachowuje farbę inaczej niż niepowlekany papier offsetowy. Na kredzie kolory zazwyczaj wyglądają intensywniej i mają większy kontrast. Papier offsetowy bardziej pochłania farbę, dlatego ten sam projekt może wyglądać na nim spokojniej.

European Color Initiative udostępnia między innymi profile PSO Coated v3 przeznaczony do określonych warunków druku na papierach powlekanych oraz PSO Uncoated v3 dla papierów niepowlekanych. Profile te opierają się na warunkach druku określonych w normach z rodziny ISO 12647.

Nie oznacza to jednak, że trzeba samodzielnie wybrać jeden z tych profili i zastosować go do każdego zlecenia. Najpierw ustal wymagania drukarni. Technologia druku, maszyna, papier i sposób przygotowania produkcji mogą wpływać na właściwe ustawienia.

CMYK nie jest jedną uniwersalną przestrzenią koloru

To jeden z najczęściej pomijanych problemów przy przygotowywaniu broszur.

Projektant widzi napis „CMYK” i zakłada, że plik jest gotowy. Tymczasem przestrzenie CMYK są związane z konkretnymi warunkami druku. Adobe wyjaśnia, że przestrzeń robocza CMYK zależy między innymi od kombinacji farby i papieru.

Z tego powodu nie należy wielokrotnie konwertować pliku pomiędzy różnymi profilami CMYK. Każde kolejne przeliczenie może zmieniać wartości kolorów i stopniowo pogarszać przewidywalność rezultatu.

Najlepszy układ pracy wygląda następująco: przygotuj materiały źródłowe, ustal warunki druku, wykonaj kontrolowaną konwersję do właściwej przestrzeni, a później nie zmieniaj profilu bez konkretnej przyczyny.

Jak przygotować zdjęcia RGB do kolorowej broszury?

Zdjęcia są jednym z miejsc, w których różnica pomiędzy RGB i CMYK staje się najbardziej widoczna. Dotyczy to szczególnie katalogów produktów, ofert nieruchomości, folderów hotelowych, menu, broszur turystycznych i publikacji wykorzystujących fotografie wnętrz.

Najpierw popraw zdjęcie w dobrej jakości. Zadbaj o ekspozycję, balans bieli, kontrast, szczegóły w światłach i cieniach oraz naturalne nasycenie. Nie próbuj na tym etapie sztucznie przygotowywać fotografii „pod druk” przez mocne zwiększanie kontrastu lub nasycenia.

Następnie obejrzyj symulację docelowej przestrzeni CMYK. Zwróć szczególną uwagę na kolory, które wyraźnie straciły intensywność. Jeżeli fotografia produktu ma turkusowe opakowanie, intensywnie zielony materiał albo jaskrawy element identyfikacji wizualnej, sprawdź właśnie te miejsca.

Po konwersji zwróć uwagę również na cienie. Bardzo ciemne zdjęcia wyglądające efektownie na jasnym monitorze mogą na papierze tracić szczegóły. Jeżeli w broszurze pokazujesz czarny produkt na ciemnym tle, pozostaw wystarczającą różnicę jasności pomiędzy produktem a tłem.

Osobnym zagadnieniem jest rozdzielczość fotografii. Zmiana RGB na CMYK nie poprawia jakości obrazu. Małe zdjęcie pobrane z internetu nadal pozostanie małym zdjęciem po konwersji. Versoprint w ogólnych wymaganiach dotyczących przygotowania projektu wskazuje dla bitmap rozdzielczość 300–350 dpi.

Co zrobić z kolorami firmowymi i logo?

Kolory identyfikacji wizualnej wymagają większej uwagi niż zwykłe elementy dekoracyjne. Klient może zaakceptować niewielką różnicę odcienia zdjęcia nieba, ale zmiana charakterystycznego koloru logo jest znacznie bardziej widoczna.

Jeżeli firma posiada księgę identyfikacji wizualnej, najpierw sprawdź, czy podano w niej wartości CMYK. Nie przepisuj wartości RGB lub HEX bezpośrednio jako wartości do druku. Kolor zapisany na przykład jako kod używany na stronie internetowej nie jest jeszcze definicją koloru przeznaczonego do druku.

Szczególnej uwagi wymagają kolory Pantone. Są to kolory dodatkowe, które mogą wykraczać poza możliwości standardowego CMYK. Po zamianie Pantone na cztery kolory procesowe rezultat może różnić się od oryginalnej próbki.

Jeżeli dokładność koloru firmowego ma kluczowe znaczenie, ustal z drukarnią sposób jego wykonania jeszcze przed zakończeniem projektu. Przy dużym nakładzie lub wymagającej identyfikacji można również rozważyć próbę kolorystyczną.

Jak przygotować czarny tekst?

Czarny kolor w broszurze wymaga rozróżnienia dwóch zastosowań: drobnego tekstu oraz dużej powierzchni.

Do małych tekstów najbezpieczniej stosować czarny zbudowany wyłącznie z czarnej składowej, czyli K=100%. Nie należy bez potrzeby budować małych liter jednocześnie z cyjanu, magenty, żółci i czerni.

Powód jest bardzo praktyczny. Przy tekście złożonym z kilku kolorów wszystkie separacje muszą znaleźć się dokładnie w tym samym miejscu. Nawet niewielkie przesunięcie może powodować pojawienie się kolorowych krawędzi wokół znaków. Przy czerni z jednej składowej ten problem nie występuje.

Inaczej można przygotować dużą czarną powierzchnię, na przykład tło okładki. Samo K=100% może wyglądać mniej głęboko niż tak zwana bogata czerń, w której oprócz czerni znajdują się także pozostałe składowe CMYK.

Nie należy jednak wymyślać proporcji samodzielnie. Na ogólnej stronie dotyczącej przygotowania plików Versoprint podaje dla bogatej czerni wartości C=40%, M=40%, Y=40%, K=100%. Przed wykorzystaniem takiej receptury w konkretnym produkcie sprawdź aktualne wymagania produkcyjne, ponieważ sposób druku i rodzaj podłoża mogą wpływać na zalecane wartości.

Dlaczego nie należy tworzyć czerni C100 M100 Y100 K100?

Na ekranie taka kombinacja może wyglądać po prostu jak bardzo głęboka czerń. W pliku oznacza jednak 400% łącznego pokrycia farbą.

W druku istnieje limit całkowitego nafarbienia, czyli sumy procentowych wartości C, M, Y i K. Jego dopuszczalny poziom zależy między innymi od technologii, papieru i zastosowanego profilu.

Przekroczenie właściwego limitu może powodować problemy z wysychaniem farby, odbijaniem, zachowaniem szczegółów w bardzo ciemnych miejscach lub prawidłowym odwzorowaniem obrazu. Ograniczenie powinno wynikać z odpowiedniego profilu i warunków produkcji, a nie z ręcznego obniżania przypadkowych wartości w całym projekcie.

Papier zmienia sposób, w jaki odbieramy kolor

Kolorów broszury nie należy oceniać w oderwaniu od papieru.

Na papierze kredowym fotografie, wykresy i intensywne powierzchnie kolorystyczne zazwyczaj prezentują się inaczej niż na papierze offsetowym. W ofercie broszur A5 w oprawie zeszytowej dostępne są między innymi papiery kredowe i offsetowe. Oznacza to, że ten sam projekt można oglądać w różnych warunkach powierzchniowych.

Papier powlekany ma gładszą powierzchnię i ogranicza wnikanie farby w strukturę arkusza, dzięki czemu łatwiej zachować wyrazisty detal i nasycenie. Papier niepowlekany bardziej rozprasza światło i daje spokojniejszy efekt.

Również wykończenie okładki ma znaczenie. Folia błyszcząca może zwiększyć wizualne nasycenie i kontrast, natomiast matowa daje bardziej stonowaną powierzchnię. Versoprint opisuje podobne różnice przy swoich broszurach spiralowanych.

Dlatego przy wyborze kolorów okładki nie patrz wyłącznie na ekran. Uwzględnij papier oraz planowane uszlachetnienie.

Czy monitor pokazuje prawdziwy kolor wydruku?

Nie w sposób absolutny.

Monitor emituje światło, a papier je odbija. Dodatkowo dwa monitory mogą pokazywać ten sam plik zupełnie inaczej. Jeden może mieć zbyt wysoką jasność, drugi za zimną temperaturę barwową, a trzeci mocno zwiększone nasycenie.

Największym błędem jest ustawianie koloru według nieskalibrowanego ekranu i zakładanie, że wydruk powinien wyglądać identycznie.

Profesjonalny system zarządzania kolorem wykorzystuje skalibrowany monitor oraz profile opisujące urządzenia i warunki druku. Adobe wskazuje, że zarządzanie kolorami pomaga zachować większą spójność wyglądu barw pomiędzy różnymi urządzeniami.

Nie oznacza to, że podgląd ekranowy stanie się równoważny fizycznej próbce druku. Dobrze skonfigurowany podgląd pozwala jednak znacznie lepiej przewidzieć rezultat niż przypadkowy monitor ustawiony na maksymalną jasność.

Co to jest soft proof i kiedy go używać?

Soft proof to ekranowa symulacja wyglądu projektu w określonych warunkach druku.

Program wykorzystuje profil kolorystyczny, aby pokazać, które barwy się zmienią oraz w jaki sposób papier i ograniczenia przestrzeni CMYK mogą wpłynąć na projekt. Dzięki temu jeszcze przed zapisaniem końcowego PDF można zauważyć, że konkretna zieleń straci nasycenie albo ciemne zdjęcie stanie się zbyt ciężkie.

Taki podgląd jest szczególnie przydatny przy broszurach zawierających fotografie produktów, zdjęcia jedzenia, reprodukcje prac artystycznych, wymagające kolory firmowe albo dużą liczbę ciemnych zdjęć.

Trzeba jednak pamiętać, że symulacja ma większą użyteczność na prawidłowo ustawionym monitorze. Na przypadkowym ekranie laptopa nadal pozostaje tylko przybliżeniem.

Czy można wysłać do drukarni broszurę w RGB?

Technicznie wiele systemów produkcyjnych potrafi przeliczyć RGB do CMYK. Problem polega na tym, że wtedy oddajesz kontrolę nad zmianą kolorów na późniejszy etap produkcji.

Versoprint informuje przy swoich produktach, że materiały dostarczone w innych przestrzeniach barw mogą zostać przekonwertowane do CMYK, a rezultat może różnić się od oczekiwań klienta.

Znacznie lepiej zobaczyć efekt konwersji przed wysłaniem projektu niż dopiero po odebraniu gotowych broszur.

Nie oznacza to, że każdy pojedynczy plik źródłowy musi od pierwszej chwili istnieć wyłącznie w CMYK. Chodzi o kontrolowany obieg pracy oraz prawidłowo przygotowany plik końcowy.

Jak sprawdzić, czy w PDF pozostały elementy RGB?

Po wyeksportowaniu pliku nie kończ kontroli na obejrzeniu miniaturek stron.

Otwórz PDF w programie pozwalającym kontrolować separacje i przestrzenie kolorystyczne, na przykład Adobe Acrobat Pro. Narzędzia związane z podglądem wyjściowym pozwalają zobaczyć, jakie przestrzenie kolorów znajdują się w dokumencie, sprawdzić poszczególne separacje CMYK oraz wychwycić elementy, które pozostały w RGB.

Przy okazji zobacz, czy drobne czarne teksty znajdują się wyłącznie na kanale K, czy duże czarne powierzchnie mają odpowiednią konstrukcję oraz czy w projekcie nie pojawiły się przypadkowe kolory dodatkowe.

Dopiero taka kontrola pokazuje, co rzeczywiście znajduje się w pliku produkcyjnym. Sam wygląd strony na ekranie nie daje tej informacji.

Jeżeli przygotowujesz broszurę w programie graficznym po raz pierwszy, zapoznaj się również z wymaganiami Versoprint dotyczącymi plików do druku. Znajdziesz tam także informacje dotyczące rozdzielczości bitmap, spadów, marginesów, fontów i sposobu przygotowania wielostronicowego PDF.

Najczęstsze błędy związane z kolorami w broszurach

Jednym z najczęstszych błędów jest projektowanie całej publikacji wyłącznie pod wygląd na monitorze. Szczególnie ryzykowne są jaskrawe zielenie, błękity i turkusy, które po konwersji mogą zmienić się bardziej niż kolory neutralne.

Drugi problem to konwersja do przypadkowego profilu CMYK. Sam napis „CMYK” nie daje pewności, że plik został przygotowany zgodnie z warunkami produkcji.

Kolejnym błędem jest tworzenie małego czarnego tekstu z czterech składowych CMYK. W broszurach zawierających dużo drobnej treści może to pogorszyć ostrość liter.

Problemy powoduje również użycie bardzo wysokiego łącznego pokrycia farbą w ciemnych tłach i fotografiach. Nie należy również zakładać, że logo przygotowane do internetu w RGB lub zapisane kodem HEX automatycznie zachowa identyczny wygląd po wydrukowaniu.

Na końcu trzeba wymienić ocenianie kolorów na zbyt jasnym, nieskalibrowanym monitorze. Projekt może wtedy wyglądać lekko i jasno, podczas gdy wydruk okaże się znacznie ciemniejszy.

Jak przygotować kolory w broszurze przed wysłaniem do drukarni?

Przed przekazaniem gotowego projektu wykonaj krótką kontrolę. Ustal wymagany tryb i sposób zarządzania kolorem. Sprawdź fotografie po konwersji do docelowych warunków druku, szczególnie intensywne zielenie, błękity, czerwienie i pomarańcze. Skontroluj kolory logo i innych elementów identyfikacji wizualnej.

Następnie sprawdź czarne elementy. Drobny tekst powinien mieć prostą i bezpieczną konstrukcję kolorystyczną, natomiast duże czarne powierzchnie trzeba przygotować zgodnie z zaleceniami produkcyjnymi. Obejrzyj też bardzo ciemne fotografie i upewnij się, że szczegóły w cieniach nadal pozostają widoczne.

Po eksporcie PDF przeprowadź ostatnią kontrolę przestrzeni kolorystycznych i separacji. Dopiero wtedy plik można traktować jako gotowy do przekazania do drukarni.

Jeżeli nie masz pewności, jaki profil, sposób przygotowania czerni lub ustawienia eksportu zastosować, skonsultuj projekt przed złożeniem zamówienia. Przy rozbudowanej broszurze kilka minut poświęconych na kontrolę pliku może uchronić cały nakład przed niepożądaną zmianą kolorów.

Podsumowanie

Przygotowanie kolorów do druku broszury nie polega wyłącznie na zamianie RGB na CMYK. Trzeba uwzględnić zakres kolorów możliwych do wydrukowania, profil opisujący warunki produkcji, rodzaj papieru, konstrukcję czerni oraz sposób przygotowania fotografii i kolorów firmowych.

Materiały źródłowe, szczególnie zdjęcia, mogą na wcześniejszych etapach pozostawać w RGB. Kluczowe jest jednak wykonanie kontrolowanej konwersji i sprawdzenie końcowego PDF zgodnie z wymaganiami drukarni. Nie oceniaj również gotowego koloru wyłącznie na podstawie nieskalibrowanego monitora.

Jeżeli przygotowujesz katalog, instrukcję, cennik, menu lub inną wielostronicową publikację, możesz zobaczyć przykładową konfigurację broszur A5 w oprawie zeszytowej albo skontaktować się z drukarnią Versoprint przed zakończeniem projektu. Ustalenie parametrów na etapie przygotowania pliku jest znacznie prostsze niż poprawianie całej publikacji tuż przed drukiem.

Czy do druku broszury używa się RGB czy CMYK?

Standardowy pełnokolorowy druk broszur wykorzystuje CMYK, czyli cyjan, magentę, żółty i czerń. RGB jest przeznaczone przede wszystkim do urządzeń emitujących światło, takich jak monitory i telefony. Plik przekazywany do druku powinien być zgodny z wymaganiami konkretnej drukarni.

Czy zdjęcia trzeba od razu konwertować z RGB do CMYK?

Nie zawsze. Zdjęcia można obrabiać w RGB i wykonać kontrolowaną konwersję dopiero po ustaleniu docelowych warunków druku. Pozwala to zachować większą ilość informacji podczas korekcji. Najważniejsze jest prawidłowe przygotowanie końcowego pliku produkcyjnego.

Dlaczego zdjęcie po konwersji do CMYK wygląda gorzej?

Najczęściej dlatego, że zawiera kolory znajdujące się poza zakresem możliwym do odtworzenia w wybranej przestrzeni CMYK. Program musi zastąpić je najbliższymi możliwymi odpowiednikami. Różnicę szczególnie łatwo zauważyć przy mocno nasyconych zieleniach, błękitach, turkusach i kolorach neonowych.

Czy można uzyskać w druku dokładnie taki sam kolor jak na monitorze?

Nie należy zakładać pełnej zgodności. Monitor tworzy obraz za pomocą emitowanego światła, natomiast wydruk oglądamy w świetle odbitym od papieru. Duże znaczenie mają także ustawienia monitora, oświetlenie pomieszczenia, papier, profil kolorystyczny oraz technologia druku.

Jaki profil CMYK zastosować do broszury?

Nie istnieje jeden profil odpowiedni dla każdego przypadku. Profil powinien odpowiadać warunkom produkcji oraz rodzajowi papieru. Przed konwersją zapytaj drukarnię o wymagania lub korzystaj z udostępnionej przez nią specyfikacji. Informacje o standardowych profilach można znaleźć między innymi na stronie European Color Initiative.

Czy czarny tekst powinien mieć C0 M0 Y0 K100?

Drobny czarny tekst najczęściej przygotowuje się wyłącznie z czarnej składowej K. Ogranicza to ryzyko pojawienia się kolorowych krawędzi wynikających z niewielkiego przesunięcia kilku separacji. Inaczej można przygotować duże czarne tło, gdzie stosuje się odpowiednio zbudowaną bogatą czerń.

Czy C100 M100 Y100 K100 daje najlepszą czerń?

Nie. Taka kombinacja oznacza 400% łącznego pokrycia farbą i może przekraczać dopuszczalny poziom dla konkretnego procesu produkcyjnego. Duże czarne powierzchnie należy przygotować według wartości zalecanych przez drukarnię lub wynikających z właściwego profilu.

Czy kolor Pantone można zamienić na CMYK?

Można przeliczyć go na CMYK, ale nie każdy kolor Pantone ma dokładny odpowiednik w czterokolorowym druku procesowym. Po konwersji może więc pojawić się widoczna różnica. Jeżeli konkretny kolor firmowy jest szczególnie ważny, omów jego sposób reprodukcji z drukarnią przed przygotowaniem całej publikacji.

Czy rodzaj papieru wpływa na kolor broszury?

Tak. Ten sam projekt może wyglądać inaczej na papierze kredowym i offsetowym. Gładki papier powlekany pozwala zwykle uzyskać bardziej kontrastowy i nasycony obraz, natomiast niepowlekany papier offsetowy daje spokojniejszy efekt. Z tego powodu przy ocenie kolorów trzeba uwzględniać podłoże, na którym zostaną wydrukowane.

Czy zapisanie projektu jako PDF automatycznie poprawia kolory?

Nie. PDF może zawierać elementy CMYK, RGB, kolory dodatkowe, a nawet różne profile w jednym dokumencie. Sam format pliku nie gwarantuje prawidłowego przygotowania kolorów. Po eksporcie trzeba skontrolować zawartość PDF oraz jego separacje.

Dlaczego broszura po wydrukowaniu jest ciemniejsza niż projekt na ekranie?

Częstą przyczyną jest zbyt wysoka jasność monitora. Na mocno podświetlonym ekranie zdjęcie może wyglądać jasno i lekko, mimo że w samym pliku zawiera bardzo ciemne partie. Znaczenie ma również papier, konwersja kolorów oraz sposób przygotowania fotografii. W przypadku materiałów szczególnie wrażliwych kolorystycznie pomocna jest kontrola na skalibrowanym monitorze lub wykonanie odpowiedniej próby.